Film, Osmanlı döneminde küçük bir kasabadaki tekkede yaşayan Mevlevi şeyhi Ahmet Nurettin'in hayatını anlatıyor. Mutlak dini doğrular üzerine kurulu dünyasında yaşayan Ahmet Nurettin, olaylar karşısında hep seyirci kalmış, gerçeklerden ve çelişkilerden kaçmıştır. Öte yandan, diğer insanlara yol gösterici olma iddiasındadır. Ancak hayat, onu kaçtığı her şeyle yüzleşmeye zorlayacaktır.

Erkek kardeşinin suçsuz yere tutuklanıp idam edilmesiyle Nurettin, bunun sorumlularına karşı müthiş bir öfkeye kapılır ve isyan eder. Bu öfke ve isyan sonucu 'kutsallık' ve 'sonsuzluk' katından iner, yıkıcı duygulara sürüklenerek, gittikçe daha kusurlu ve güvensiz bir kişiliğe bürünür. İntikam hisleri ile halkı tahrik eder ve çıkan isyanda öldürülen Kadı'nın yerine geçer. Artık iktidar sahibi kendisidir; ancak iktidar, sandığı gibi yanlışları düzeltmeye yarayan bir mekanizma olmanın çok uzağındadır. Kader, Nurettin'i de iktidarı bir zamanlar isyan ettiği kimseler gibi kullanmaya zorlayacaktır, hem de en yakın dostuna karşı..

Boşnak yazar Meşa Selimoviç'in aynı adlı romanından beyaz perdeye uyarlanan Dervis i Smrt (The Dervish and Death) - Derviş ve Ölüm, toplam 5 ödül kazandı.