Oyunun Kuralı 1939 Fransa yapımı komedi filmdir. Filmin açılış yazılarında da belirtildiği gibi bir dramatik fantezi filmidir. Özgün adı La Règle du Jeu dür. İngilizce konuşulan ülkelerde The Rules of the Game adı ile gösterime giren filmin Türkiye’de Kocası ve Aşığı adı ile de gösterildiğine dair kayıtlar vardır.———-

Filmin yönetmeni Jean Renoir aynı zamanda Carl Koch’la birlikte senaryoyu yazmış, ayrıca filmin önemli rollerinden birinde de oynamıştır. “Oyunun Kuralı”, kısmen Fransız yazar Alfred de Musset’nin (d. 1810 – ö. 1857) 1833 yılında yazmış olduğu Les Caprices de Marianne (Marianne’ın Kaprisleri) adlı tiyatro eserinin serbest bir uyarlamasıdır.
Filmin uyarlandığı Les Caprices de Marianne (Marianne’ın Kaprisleri) adlı oyunu Alfred de Musset 1833’te yazmıştı. Oyun 15 Mayıs 1833’te Revue des Deux Mondes adlı aylık Fransız Edebiyat dergisinde yayınlandı. 14 Haziran 1851’de de Comédie-Française tiyatrosunda sahnelendi.——————-

Harp Esirleri (La Grande Illusion) (1937) ve Hayvanlaşan İnsan (La Bête humaine) (1938) filmlerinin büyük başarısı üzerine Jean Renoir, kardeşi Claude Renoir’la birlikte kendi film şirketlerini kurdular. “Les Nouvelles Editions Francaises” adındaki bu şirketin ilk filmi “Oyunun Kuralı” ydı. Jean Renoir’ın oğlu Alain Renoir da bu filmde kameraman olarak çalışmıştır.—————-

II. Dünya Savaşı’nın arifesinde Fransa sosyetesinin yaşam tarzını, çarpık tavır ve ilişkilerini alaycı bir bakış açısıyla ele alan bu töre komedyası (comedy of manners) bir kaba güldürü (fars) olarak başlar ve trajedi ile sonlanır. “Oyunun Kuralı” kısaca ahlak yoksunu bir grup insan hakkında ahlaki bir filmdir. Çürümüş ve çökmekte olan bir Avrupa kültürünün traji komik eleştirisidir.——————

Sinema tarihinin en iyi filmlerinden biri olarak kabul edilen “Oyunun Kuralı”, aynı zamanda Renoir’ın filmografisindeki en iyi filmi sayılmaktadır. Oysa film çekildiği tarihte büyük tepkiyle karşılanmış, bazı seyirciler filmin gösterildiği sinema salonlarını yakmaya bile kalkmışlardı. Sayısız tehditler alan film bir ay sonra Fransız hükûmeti tarafından, işgal sırasında da Nazi’ler tarafından yasaklanmıştı. Üstüne üstlük filmin orijinal negatifleri de müttefik uçaklarının bombardımanında yok olmuştu. Neredeyse kaybolmuş olan film, 1956’da sağda solda kalan parçaları bir araya getirilerek, bizzat Jean Renoir’ın nezaretinde restore edildi. Jean Renoir filmini ünlü Fransız eleştirmen ve film kuramcısı André Bazin’e ithaf etmiştir. ————————

Film 1939’da gösterime verildiğinde insanların büyük tepkisiyle karşılanmıştı, hatta bazı seyirciler filmin gösterildiği sinema salonlarında yangın çıkarmaya bile kalkışmışlardı. Sayısız tehditler alan film Fransız sansürüne takıldı ve ‘halkın ahlakını bozucu’ özellikler taşıdığı için uyarıldı. Bunun üzerine Renoir filmi tekrar kurguladı ve istenmeyen sahneleri budayarak filmi 85 dakikaya indirip tekrar gösterime verdi. Bu da yeterli olmadı, gösterime çıktıktan bir ay sonra film tamamen yasaklandı. İşgal yıllarında da Nazi’ler tarafından yasaklanan film savaşta tamamen yok oldu. (Her ikisi de Carné’ye ait olan ünlü “Le Quai des brumes” (1938) ve “Le Jour se lève” (1939) filmleri de yasaklandı). Neredeyse kaybolmuş olan film, 1956’da sağda solda kalan parçaları bir araya getirilerek bizzat Jean Renoir nezaretinde restore edildi. Renoir’a göre tek bir kısa sahne dışında film tamamlanmıştı. 1959 yılında bu son haliyle gösterildiği Venedik Film Festivali’nde Dünyanın en iyi filmlerinden biri olarak ilan edildi.
—————–
Filmin 1939’da çıktığında tam bir başarısızlık olduğu gerçeği kısmen bir efsanedir: Göreceli bir başarısızlıktı. Renoir’ın kendisi bunun tam bir fiyasko olduğunu düşündü, ancak birkaç düşmanca tepkiden (kavgalar ve iddiaya göre bir tiyatroyu ateşe vermeye çalışan bir adam dahil) etkilendi. Seyirci düşüktü, ama yaz mevsimiydi, Almanya ile siyasi gerginlikler vardı. Eleştirmenlerin bir kısmı olumlu, bir kısmı olumsuz görüş belirtirken bir kısmı ise çekingen yorumlar yazdılar.
1939’da gösterilen orijinal film 113 dakika ya da belki biraz daha fazlaydı. Göreceli başarısızlık sonrasında Renoir onu yaklaşık 100 dakika ve sonra tekrar 90 dakikaya (ve hatta iki film gösteren sinemalar için 85 dakikaya) indirdi. İkinci Dünya Savaşı bombalaması sırasında kaybolduğu düşünülen bu 23 dakikaydı. 1958 yılına kadar bu şekilde gösterilen film yeniden yapılandırıldı ve 110 dakika olarak gösterilmeye başlandı. Günümüzde gösterilen halen bu versiyondur.———————–

Sight & Sound’un 2012 eleştirmen anketinde tüm zamanların en iyi 4. filmi seçildi.———————

Premiere dergisi tarafından Ekim 1998 sayısında “Dünyayı Sarsan 100 Film”den biri olarak seçilmiştir. Liste, şimdiye kadar yapılmış en cüretkar filmleri sıraladı.————-

BBC tarafından 2018’de yapılan eleştirmenler anketinde İngilizce konuşulmayan ülke filmleri içinde 5 numaralı film.