Henri La Barte’nin aynı adlı romanından uyarlanan bir Fransız filmi. Senaryosunu Julien Duvivier, Henri La Barthe, Jacques Constant ve Henri Jeanson’un yazdığı filmin yönetmenliğini üstlenen isim ise Duvivier olmuş. 1930’lu yılların sadece Fransız sineması açısından değil, dünya sineması açısından da en önemli filmlerinden biri olan bu siyah-beyaz çalışma bir gangsteri anlatıyor olsa da aksiyondan çok dramı, romantizmi ve gerilimi ön plana çıkaran ve Marc Frossard ve Jules Kruger’in Casbah’ın egzotik görünümünü etkileyici ve abartıya kaçmayan bir şekilde değerlendiren görüntüleri ile şiirsel ifadesini hak eden bir çalışma. Fransız sinemasının erken döneminin en önemli yıldızlarından biri olan Jean Gabin’in başrolü üstlendiği film “şiirsel gerçekçilik” olarak adlandırılan türün başyapıtlarından biri olduğu gibi “kara film” (film noir) türününün de öncüllerinden biri olarak kabul edilen bir çalışma ve her sinemaseverin de mutlaka görmesi gereken bir eser.

Siyah-beyazın “doğal etkileyiciliği”nin en iyi örneklerinden biri bu çalışma kesinlikle. Casbah’ın dar ve labirenti andıran sokaklarında hareket eden kamera derin gölgeleri ustaca yakalar ve yaratırken hikâyeye kesinlikle yeni bir boyut katıyor ve sinemanın öncelikle görsel bir sanat olduğunu ama bu görselliğin sadece kendi başına bir öge olmakla kalmayıp aynı zamanda hikâye ile tam olarak örtüştüğünde asıl anlamına kavuştuğunu kanıtlıyor bize. Karakterler ile birlikte sokakları dolaşan, evlerin içine girip çıkan kameranın hikâyenin kahramanının Casbah’taki hem özgür hem tutsak kelimesi ile tanımlanabilecek yaşantısını nerede ise somut denebilecek bir şekilde sergilemesi veya yine kahramanımızın Casbah’ın çatılarından şehire baktığı ve özlediklerini (şehiri, Paris’i vs.) hatırladığı sahneler bu kanıtların sadece ikisi. Filmi “gördüğüm en heyecan verici ve dokunaklı sinema eserlerinden biri” olarak niteleyen Graham Greene’in, Orson Welles’in “The Third Man – Üçüncü Adam” filmi için yazdığı senaryoya da esin kaynağı olan bu çalışma sinemada anlatılan ilk anti-kahraman hikâyelerinden birine sahip olması ile de önem taşıyor. Fransız sömürgeciliği üzerine de düşünmemizi sağlayan film mutlaka görülmesi gereken bir sinema klasiği ve evet, bu sanatın başyapıtlarından biri.

——Walter Wanger’in, ABD yeniden çevrimi Cezayir’i (1938) çektikten sonra bu filmin tüm kopyalarını yok etmeye çalıştığı söylenir.—-Filmde Kuzey Afrika yaşamıyla ilgili ayrıntılara gösterilen özen olağanüstüdür. Örneğin yemek pişirirken kullanılan kap, Kuzey Afrika’da yaygın olan geleneksel bir kaptır. —-Steven Schneider tarafından düzenlenen “Ölmeden Önce Görmeniz Gereken 1001 Film” arasında yer almaktadır.—–Filmin sonunda görülen gemi, 1936’da Fransa ve Kuzey Afrika arasında seyreden Kuzey Afrika Hatları için inşa edilen yepyeni Ville d’Oran (Oran Şehri) idi. Müttefikler tarafından 1942’de Cezayir’de ele geçirildi ve İkinci Dünya Savaşı sırasında birlik nakliyesi olarak kullanıldı. 1946’da yolcu hizmetine geri döndü, 1965’te bir Yunan şirketine satıldı ve 1970’de Trieste’de hurdaya çıkarıldı.—–Sadece bazı dış çekimler Cezayir’de çekildi ve prodüksiyonun çoğu Paris yakınlarındaki bir stüdyoda yeniden kurulan Casbah’ta gerçekleşti. Böylece oyuncu Mireille Balin şehre ayak basmamış ve karakterinin teknede olduğu sahneler dublör kullanılarak çekilmiştir.